Stofoverlast bij het overslaan van erts ontstaat doordat erts een combinatie heeft van fijnkorrelig materiaal, lage vochtgehaltes en hoge valsnelheden. Bij elke overslagbeweging, van graafmachine tot transportband tot stortplaats, komen stofdeeltjes vrij die zich makkelijk verspreiden. Hoe droger het materiaal en hoe groter de valhoogte, hoe meer stof er vrijkomt. Dit artikel beantwoordt de meest gestelde vragen over stofoverlast bij ertsoverslag: van de eigenschappen van het materiaal tot de meest effectieve bestrijdingsmethoden.
Welke eigenschappen van erts maken het zo stofgevoelig?
Erts is stofgevoelig door de combinatie van een brede deeltjesgrootteverdeling, een relatief laag vochtgehalte en een harde, brosse structuur. Bij transport en overslag breekt het materiaal verder af, waardoor continu nieuwe fijne deeltjes ontstaan. Die deeltjes zijn licht genoeg om door luchtstroming mee te worden genomen, maar zwaar genoeg om zich in de directe omgeving neer te slaan.
Specifieke eigenschappen die stofvorming versterken:
- Lage cohesie: droge ertsdeeltjes hechten slecht aan elkaar, waardoor ze gemakkelijk loskomen
- Hoge hardheid: bij brekers en transportbanden slijt het materiaal voortdurend, wat extra fijnstof genereert
- Brede korrelgrootteverdeling: erts bevat naast grove stukken ook een aanzienlijk aandeel fijn materiaal
- Laag vochtgehalte: erts wordt vaak droog aangeleverd of droogt snel op in open opslag
Hoe fijner de korrels en hoe droger het materiaal, hoe groter de kans op stofoverlast bij elke handeling.
Wanneer ontstaat de meeste stofoverlast tijdens het overslaan?
De meeste stofoverlast bij ertsoverslag ontstaat op het moment dat het materiaal in beweging komt en een vrije val maakt. Dat zijn de zogenoemde transferpunten: de plekken waar erts van de ene band op de andere valt, of van een graafmachine in een bunker wordt gestort. Op die momenten is de luchtverplaatsing het grootst en worden de meeste stofdeeltjes losgemaakt.
Andere momenten met verhoogde stofvorming zijn:
- Het lossen van schepen of vrachtwagens, waarbij grote hoeveelheden materiaal tegelijk bewegen
- Het opbouwen van stockpiles, waarbij het materiaal van grote hoogte valt
- Winderige omstandigheden boven open opslagterreinen
- Het bewerken van erts via brekers of zeven, waarbij mechanische slijtage extra fijnstof produceert
Valhoogte en luchtsnelheid zijn de twee sterkste factoren. Een grotere valhoogte betekent meer turbulentie en dus meer verspreiding van stofoverlast. Dat is ook de reden waarom overslagpunten met een lage storthoogte structureel minder stof produceren.
Wat is het verschil tussen grof stof en fijnstof bij ertsoverslag?
Bij ertsoverslag zijn grof stof en fijnstof twee afzonderlijke categorieën met verschillende risico’s en gedrag. Grof stof bestaat uit deeltjes groter dan 10 micrometer en slaat snel neer in de directe omgeving van de bron. Fijnstof bestaat uit deeltjes kleiner dan 10 micrometer (PM10) of zelfs kleiner dan 2,5 micrometer (PM2,5) en blijft veel langer in de lucht zweven.
Grof stof veroorzaakt vooral overlast op de werkvloer en in de directe omgeving: het vervuilt machines, belemmert het zicht en zorgt voor klachten van omwonenden. Fijnstof is onzichtbaar maar gevaarlijker: het dringt diep in de luchtwegen door en is verantwoordelijk voor de grootste gezondheidsrisico’s. Bij ertsen die metaalverbindingen bevatten, zoals ijzererts of kopererts, is fijnstof extra zorgwekkend vanwege de toxische componenten die het kan bevatten.
Welke gezondheidsrisico’s brengt stof van erts met zich mee?
Stof van erts brengt serieuze gezondheidsrisico’s met zich mee, met name voor medewerkers die dagelijks worden blootgesteld. Fijnstofdeeltjes dringen door in de longen en kunnen op de lange termijn leiden tot chronische longaandoeningen, verminderde longfunctie en in het ergste geval beroepsziekten zoals pneumoconiose, ook wel stoflongen genoemd.
De risico’s zijn afhankelijk van het type erts. Ertsen die siliciumdioxide bevatten, zoals kwartsiethoudende ijzerertsen, produceren kwartsstof. Langdurige blootstelling aan kwartsstof veroorzaakt silicose, een onomkeerbare en ernstige longziekte. Ertsen met zware metalen zoals lood, cadmium of arseen brengen aanvullende toxicologische risico’s met zich mee.
Naast longaandoeningen zijn er ook risico’s voor de ogen, huid en luchtwegen bij kortere blootstellingen. Wetgeving rondom maximale blootstellingswaarden, zoals de grenswaarden van de Arbeidsinspectie, is voor ertsstof dan ook strikt. Organisaties die deze waarden overschrijden, lopen het risico op forse boetes én aansprakelijkheid bij gezondheidsschade bij medewerkers. Bekijk de sectoren waar stofbeheersing een rol speelt voor een overzicht van industrieën met vergelijkbare risico’s.
Hoe verschilt stofbestrijding bij erts van andere droge-bulkmaterialen?
Stofbestrijding bij erts vraagt om een andere aanpak dan bij materialen als biomassa, kolen of vliegassen, omdat erts een hogere dichtheid en hardheid heeft. Dat maakt sommige technieken minder effectief of zelfs ongeschikt. Zo is het toevoegen van vocht effectiever bij lichtere materialen: erts absorbeert water minder snel en droogt sneller op, waardoor een eenvoudige watersproeier onvoldoende resultaat geeft.
Relevante verschillen per materiaaltype:
- Erts vs. kolen: kolen zijn poreuzer en absorberen vocht beter; bij erts is een additief nodig om de oppervlaktespanning te verlagen en hechting te verbeteren
- Erts vs. biomassa: biomassa heeft organische vezels die stof deels binden; erts mist die structuur volledig
- Erts vs. zand/grind: zand is grover en produceert minder fijnstof; erts bevat meer kleine deeltjes door mechanische slijtage
Bij erts is het belangrijk om te werken met gerichte stofbestrijdingsoplossingen die specifiek zijn afgestemd op het materiaal en de procesomstandigheden. Een generieke aanpak levert bij erts zelden het gewenste resultaat.
Welke stofbestrijdingsmethoden werken het best bij ertsoverslag?
De meest effectieve methoden bij ertsoverslag zijn schuimvorming, verneveling en korstvorming, afhankelijk van de locatie in het proces. Elk van deze technieken pakt stofoverlast aan op een andere manier en is het meest effectief op een specifiek moment in de overslagketen.
Schuimvorming bij transferpunten
Op transferpunten en bij brekers werkt schuimvorming goed. Schuim wordt onder druk geïnjecteerd via nozzles en omhult de stofdeeltjes direct bij de bron. Het schuim bindt het stof voordat het de kans krijgt om te verspreiden. Deze methode verbruikt weinig water en heeft nauwelijks invloed op het vochtgehalte van het materiaal, wat bij erts een belangrijk voordeel is.
Verneveling rondom de stofbron
Verneveling creëert een nevelgordijn van fijne waterdruppels rondom de stofbron. De waterdruppels vangen stofdeeltjes op en brengen ze terug naar de grond. Door het gebruik van een additief dat de oppervlaktespanning van water verlaagt, worden ook de kleinste fijnstofdeeltjes effectief gebonden. Dit is met name nuttig bij het lossen van schepen of vrachtwagens.
Korstvorming bij open opslag
Op stockpiles en open opslagterreinen is korstvorming de meest geschikte methode. Een korstvormer wordt aangebracht op het oppervlak van de opslagpile en vormt een beschermende laag die voorkomt dat wind stofdeeltjes meeneemt. Dit is vooral relevant bij ertsen die langere tijd buiten worden opgeslagen en blootstaan aan wind.
Hoe wij helpen bij stofoverlast door ertsoverslag
Elk stofprobleem bij ertsoverslag is anders. Het type erts, de valhoogte, de processnelheid en de omgevingsfactoren bepalen samen welke aanpak het beste werkt. Wij brengen dat in kaart via een labtest met het eigen materiaal, gevolgd door een maatwerkadvies en een proefopstelling op locatie.
Wat wij bieden:
- Labtest met eigen materiaal: we testen het specifieke erts in ons eigen laboratorium om de meest effectieve oplossing te bepalen
- Maatwerkinstallaties: van schuiminjectors bij transferpunten tot vernevelingssystemen bij loslocaties en korstvormers op stockpiles
- Biologisch afbreekbare additieven: alle producten zijn 100% veilig voor mens en milieu, zonder gevaarlijke chemicaliën
- Doorlopende levering en service: geen eenmalige levering, maar een langetermijnpartnerschap waarbij wij meegroeien met het proces
- Klein beginnen, groot opschalen: starten met een test is altijd mogelijk, zonder grote voorinvestering
Wil je weten hoe wij stofoverlast bij jouw overslagproces aanpakken? Lees meer over onze aanpak of neem direct contact op voor een vrijblijvend adviesgesprek.
